Assos Tarihçesi

Biga Yarımadası’nın güneye bakan kıyısında ve Lesbos Adası’nın karşısıda yer alan Assos, Hitit metinlerindeki Assuwa ve Homeros’un İlyada destanında sözünü ettiği Pedasos ile ilişkilendirilmektedir. Lesboslu Myrsilos’a göre Assos, M.Ö 7. yüzyılda Methymnalılar tarafından kurulmuştur. Strabon,  Gargara ve Lamponia gibi Assos’un da bir Aiolis kenti olduğunu aktarır. M.Ö. 560-546 yılları arasında Batı Anadolu’da Lidya egemenliği yaşanmıştır. M.Ö. 546 yılından itibaren Anadolu, Pers Kralığı hakimiyetine girmiştir. M.Ö. 540-530 tarihleri arasında Assos Athena Tapınağı’nın inşası tamamlanmıştır. M.Ö. 478/77-412 yılları arasında Assos, Attik Deniz Birliği üyesidir. M.Ö. 366/365 yılında Pers satrapı Ariobarzanes Assos’a sığınmıştır. Şehir başka bir Pers satrapı olan Autophrates tarafından kuşatılsa da kuşatma başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu dönemde Assos, banker Eubulos diktatörlüğündedir. Kölesi Hermeias’ın diktatörlük döneminde M.Ö. 347-345 yılları arasında Aristoteles, Assos’da yaşamış, evlenmiş ve felsefe okulunu kurmuştur. Hermeias’ın Persler tarafından öldürülmesinin ardından Aristoteles Assos’dan ayrılır ve bölge Pers kontrolüne geçer.

M.Ö. 334 yılında Büyük İskender’in Anadolu’ya ayak basmasıyla Pers hakimiyeti son bulur. M.Ö. 331 yılında stoacı filozof Kleanthes Assos’da dünyaya gelir. M.Ö. 241 yılından itibaren Pergamon Krallığı’nın hakimiyetine girilir. M.Ö. 133 yılında Pergamon krallığının kontrolünde olan, Batı Anadolu’daki tüm şehir devletleri gibi Assos da vasiyet yolu ile Roma Devleti’nin kontrolüne geçer. M.S. 16 yılında Assos, Germanicus ve karısı Agrippina tarafıdan ziyaret edilir. M.S. 56/57 yılında kent bu defa Aziz Paulos tarafından ziyaret edilmiştir. 395-1453 yılları arasında Bizans hakimiyeti yaşanmıştır. 1081-1097 yılları arasında Çaka Bey, Troas bölgesindeki bazı kentleri ele geçirmiştir. 1097 yılında İmparator Ioannes Dukas, Troas Bölgesi’ni yeniden Bizans topraklarına katmıştır.

Behram Köy (Assos) - Texier

Behram Köy (Assos) - Charles Texier

1203-1224 yılları arasında Troas Bölgesi Latinler tarafından istila edilmiştir. 1224 yılında bölge, İznik İmparatorluğu’nun kontrolüne geçmiştir. 1261 yılında Troas Bölgesi tekrar Bizans hakmiyetine geçmiştir. 14. yüzyılın başlarından itibaren Troas Bölgesi’nin güney kesimi Türkler tarafından ele geçirilmiştir ve aynı yüzyılın son çeyreğinde Hüdavendigar Camisi inşa edilmiştir.

Antik Kaynaklarda Assos

> Ptolemaios, Geographia V.2.4 (Assos'un konumu)
> Stephanus Byzantinus, Ethica s.v. (Genel)
> Strabon XIII.1.58 (Kentin kuruluşu)
> Strabon XIII.1.51 (Assos'un konumu)
> Strabon XIII.2.3 (Genel)
> Plinius, The Natural History 2.98 (Assos taşı üzerine)
> Athenaeus, The Deipnosophists 15.51 (Hermias)
> Ksenophon, Agesilaus 2.27 (Assos kuşatması)

Kazı Tarihçesi

Assos kazıları ilk kez 1881 yılında Amerikan Arkeoloji Enstitüsü adına J. T. Clarke ve F. H. Bacon tarafından başlatılmıştır. Bu ilk dönem kazıları üç sezon sürmüş ve son çalışmalar 1883 yılında yapılmıştır. Arkeoloji biliminin henüz emekleme döneminde olduğu 19. yüzyılın sonlarında gerçekleştirilen Assos kazıları klasik arkeoloji tarihindeki önemli mil taşlarından biridir. Her türlü zorluğun yaşandığı üç yıl süresince özellikle kamu yapılarına odaklanılarak kazılar yürütülmüştür. Gymnasion, Batı Kilisesi, agoradaki stoalar ve bouleuterion, necropolis ve akropolis (özellikle Athena Tapınağı) çalışılan yapılar ve alanlardır. Bu çalışmaların sonucunda bütün yapıların ve kentin planı oluşturulmuştur.

1881-1883 yılı kazı işçileri

1881-1883 yıllarında çalışan işçiler.

İkinci dönem kazıları yaklaşık yüz yıllık bir aradan sonra Prof. Dr. Ümit Serdaroğlu başkanlığında gerçekleştirilmiştir. Agora, nekropolis, Ayazma Kilisesi gibi alanlarda gerçekleştirilen kazı çalışmalarının yanında Tiyatro ve Athena Tapınağı’nda gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları ikinci dönem kazılarının önemli gelişmeleridir. İkinci dönem kazıları Serdaroğlu’nun 2005 yılındaki vefatına kadar aralıksız sürmüştür.

Üçüncü dönem kazıları 2006 yılından itibaren Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Nurettin Arslan tarafından yürütülmektedir.

Assos 2011 yılı kazı ekibi

Assos 2011 yılı kazı ekibi